fbpx AG VESPA | Park Brialmont

Park Brialmont

Park Brialmont

Park Brialmont

Park Brialmont

Park Brialmont

Park Brialmont

Recreatief natuurpark Wolvenberg

Tussen de Ring en de Singel ligt Wolvenberg, het enige natuurgebied in de binnenstad van Antwerpen. Binnen Park Brialmont blijft Wolvenberg een natuurgebied waar de natuur haar gang kan gaan. Het gebied ten westen van natuurgebied Wolvenberg is omgevormd tot een nieuwe open groene ruimte. De volkstuinen hebben daar plaatsgemaakt voor een waardevol natuurlandschap met nieuwe recreatieve open plekken voor iedereen. Dat is een wenselijke aanvulling op het zeer schaarse publiek toegankelijke groen in Oud-Berchem. De volkstuinders die tuinierden aan de Singel zijn verhuisd naar extra percelen in park Het Prieel en andere sites in de buurt.

Het nieuwe recreatieve natuurpark ten westen van Wolvenberg is aangelegd met hoogtes en laagtes. Daardoor ontstaan twee komvormige ruimtes die zorgen voor een aangenamer geluidsklimaat. Die twee kommen zijn de voornaamste verblijfsplekken. Er is een gezellige picknickruimte (met extra lange picknickbank) te midden van een weide met fruitbomen. Verder zijn er natuurspeelplekken, een speelheuvel en wandelpaden doorheen de beboste zones. Een speels slingerpad leidt naar de top van de heuvel.

De eerste twee deelprojecten van Park Brialmont zijn in mei 2020 gedeeltelijk opengesteld © AG VESPA
Een speels pad in het natuurpark Wolvenberg © AG VESPA
links naast tekst
content

Het ontwerp van het recreatief natuurpark Wolvenberg is een klimaatbestendig ontwerp en maakt natuurlijke waterinfiltratie mogelijk. De twee komvormige ruimtes dienen als infiltratiebuffers en kunnen nat staan bij overvloedige regenval. Een derde natte zone is een speelbos dat overgaat in een langgerekte wadi parallel aan de Singel. Die zone zal het meeste water aantrekken. Zo kan er een totaal van 4800 m³ water gebufferd worden. Het water zal onder andere van regenwater van aanpalend openbaar domein komen, zoals regenwater van langs de Singel en regenwater afkomstig van de wijk Oud-Berchem Kerk.

De erfgoedwaarde van Wolvenberg wordt in de verf gezet door twee kasseistroken met daarnaast een leeuwenkop. Volgens historisch beeldmateriaal stonden de leeuwenkoppen vroeger aan de twee poortgebouwen van de Brialmont-omwalling. De plaats waar ze nu in het park staan, als standbeeld naast elke toegangsweg, leunt zo goed als mogelijk aan bij die historische plaats.

Gedeeltelijke openstelling

Midden mei 2020 is het natuurpark Wolvenberg deels opengesteld voor het publiek. Het district Berchem wil zo tegemoetkomen aan de vraag naar groene buitenruimte. Voorlopig zijn enkel de wandelpaden opengesteld. Het gras mag nog een tijd niet betreden worden. Van zodra het gras voldoende sterk is, kan het hele park opengesteld worden.

Entree Grotesteenweg
De entree aan de Grotesteenweg © AG VESPA
De entree Grotesteenweg © AG VESPA
links naast tekst
content
Entree Grotesteenweg

De ingang vanaf de Grotesteenweg is een prominentere toegang naar het park in het verlengde van de Koninklijkelaan. Het historische landschappelijke profiel van de Brialmont-omwalling is er hersteld in zijn originele vorm. De kenmerkende historische lijnen worden benadrukt door te spelen met hoogtes en laagtes en duidelijke paden. Aan de ingang vind je een gravure in blauwe steen met daarop de plattegrond van de volledige Brialmont-omwalling. Het is een plaats waar je stil kan staan bij de geschiedenis van Park Brialmont.

De trappenpartij aan de Brilschansvijver, onderdeel van Entree Grotesteenweg © AG VESPA
De trappenpartij aan de Brilschansvijver © AG VESPA
rechts van tekst
content
Ligweide aan de Brilschansvijver

In de buurt van de entree is een ligweide die in verbinding staat met de Brilschansvijver door een langgerekte terrassenstructuur. De terrassenstructuur is opgebouwd uit gras en metselwerk, de materialen waaruit ook de Brialmont-omwalling bestond. Op de treden zijn bomen aangeplant zodat je er zowel in de zon als in de schaduw kan zitten.

Gedeeltelijke openstelling

Midden mei 2020 is het deelproject Entree Grotesteenweg deels opengesteld voor het publiek. Het district Berchem wil zo tegemoetkomen aan de vraag naar groene buitenruimte. Voorlopig worden enkel de paden en het voorplein aan de Grotesteenweg opengesteld. Het gras mag nog een tijd niet betreden worden. Van zodra het gras voldoende sterk is, kan het hele park opengesteld worden.

Fase 2

De projectdefinitie van fase 2 van Park Brialmont in Berchem is in oktober 2020 goedgekeurd. De vorige deelprojecten van het park, natuurpark Wolvenberg en Entree Grotesteenweg, werden in het voorjaar van 2020 opengesteld voor het publiek. Fase 2 omvat de resterende deelzones van Wolvenberg en het Brilschanspark. Met de goedkeuring van de projectdefinitie van fase 2 is de ontwerpopdracht en de timing voor de verdere realisatie van Park Brialmont vastgelegd.

Ontwerpopdracht en timing

De ontwerpopdracht bestaat uit de verdere uitwerking van het masterplan in de resterende deelzones van Wolvenberg en het Brilschanspark. Een natuurinventarisatie en een archeologische voorstudie zijn in de zomer van 2020 al opgestart om het ontwerp te ondersteunen. Er zijn verschillende onderzoeks- en ontwerpopdrachten vastgelegd in de opdracht, zowel algemene voor hele projectgebied als specifieke voor Wolvenberg en het Brilschanspark. De belangrijkste zijn:

  • Algemene onderzoeksopdrachten: het incorporeren van erfgoed, het uitstippelen van een educatief parcours, het aanleggen van een looproute en een plan van aanpak om het park te verenigen op korte termijn.
  • Specifieke onderzoeksopdrachten voor Wolvenberg: het aanpassen van de padenstructuur en het inrichten van de omgeving onder de Berchembrug.
  • Specifieke onderzoeksopdrachten voor het Brilschanspark: de afbakening van de speelzone, het ontsluiten van de Berchembrug, het aanleggen van een fiets- en voetpadenstructuur en het inplanten van een horecapaviljoen.

Omwille van de aanwezigheid van waardevolle natuur en cultureel erfgoed binnen het projectgebied wordt een multidisciplinair ontwerpteam gezocht dat beschikt over voldoende ecologische en cultuurhistorische expertise.

In het najaar van 2020 stellen we een ontwerpteam aan. Het ontwerpproces loopt vervolgens van het najaar van 2020 tot het voorjaar van 2022. De werken zullen plaatsvinden in 2023.

Afstemming met Ringpark Groene Vesten

Het projectgebied Park Brialmont maakt deel uit van het Ringpark Groene Vesten. Dat is zo’n 450 voetbalvelden groot en loopt langs weerskanten van de Ring van het Zuid tot aan de grens van Borgerhout met Deurne. Het maakt van die zone langs de Ring een groene plek voor de buurt en de stad. Park Brialmont en het Ringpark Groene Vesten hebben, zowel tijdens de ontwerp- als later tijdens de werffases, een grote nood aan afstemming op elkaar. Het ontwerp van het Ringpark Groene Vesten zal aansluiten op het ontwerp van fase 2 van Park Brialmont en omgekeerd.

Tijdlijn
Oktober 2020
Projectdefinitie fase 2 goedgekeurd

De projectdefinitie van fase 2 van Park Brialmont in Berchem is goedgekeurd. Fase 2 omvat de resterende deelzones van Wolvenberg en het Brilschanspark. Nog dit najaar stelt de stad een ontwerpteam aan om het bestaande masterplan te verfijnen tot een ontwerp voor die gebieden. Je leest er meer over in het nieuwsbericht over de projectdefinitie van fase 2.

Mei 2020
Gedeeltelijke openstelling eerste twee deelprojecten

De twee eerste deelprojecten van Park Brialmont in Berchem, het natuurpark Wolvenberg en de Entree Grotesteenweg, zijn midden mei deels opengesteld voor het publiek. Het district Berchem wil zo tegemoetkomen aan de vraag naar groene buitenruimte. Voorlopig zijn enkel de paden en het voorplein aan de Grotesteenweg opengesteld. Het gras mag nog een tijd niet betreden worden. Van zodra het gras voldoende sterk is, kan het hele park opengesteld worden.

Najaar 2018
Start werken eerste twee deelprojecten

De werken voor de twee eerste deelprojecten, recreatief natuurpark Wolvenberg en entree Grotesteenweg, starten.

Eind 2017
Start voorbereidende werken

De voorbereidende werken voor de eerste twee concrete uitvoeringsprojecten, het recreatief natuurpark Wolvenberg en de entree aan de Grotesteenweg, starten. 

Maart 2017
Masterplan Park Brialmont

Het masterplan Park Brialmont wordt opgeleverd.

Definitief masterplan park Brialmont

december 2015
Keuze ontwerpteam masterplan

In december 2015 wordt het winnend ontwerp voor het masterplan Park Brialmont bekendgemaakt.

Wedstrijdfiche masterplan Park Brialmont

September 2015
Ontwerpen worden ingediend

De ontwerpen worden ingediend.

Begin 2015
Bewoners gaan in dialoog

Groepen bewoners gaan in dialoog over Park Brialmont.

Augustus 2013
Observaties Brilschanspark

Er worden enkele observaties in het Brilschanspark uitgevoerd en bezoekers van het park geven hun mening.

2012
Bevraging sporters

Sporters worden bevraagd naar hun gebruik van het publiek domein.

Over
info left

Eén groot 'groen hart' in het district Berchem

Het masterplan Park Brialmont is de toekomstvisie voor de ontwikkeling van de gebieden De Villegas, Wolvenberg en Brilschans. De stad Antwerpen en het district Berchem willen er één grote 'groene long' van maken als onderdeel van de Groene Singel. Zo wordt het mogelijk om binnen- en buitenstad (Berchem binnen en buiten de Ring), die nu doorsneden worden door infrastructuur, met elkaar te verbinden tot één Park Brialmont van 42 hectare. Er zijn ook 2 concrete projecten gekozen om eerst uit te voeren: het recreatief natuurpark Wolvenberg en de entree aan de Grotesteenweg. Het project is in 2015 gestart. Het masterplan is gestart in 2016 en opgeleverd in 2017. De twee eerste deelprojecten van Park Brialmont in Berchem, het natuurpark Wolvenberg en de Entree Grotesteenweg, zijn midden mei 2020 deels opengesteld voor het publiek. Het district Berchem wil zo tegemoetkomen aan de vraag naar groene buitenruimte. Voorlopig zijn enkel de paden en het voorplein aan de Grotesteenweg opengesteld. Het gras mag nog een tijd niet betreden worden. Van zodra het gras voldoende sterk is, kan het hele park opengesteld worden.

Waarom dit project?

De stad Antwerpen en het district Berchem willen met de opmaak van een masterplan één grote 'groene long' maken van het gebied als onderdeel van de Groene Singel. Zo wordt het mogelijk om binnen- en buitenstad (Berchem binnen en buiten de Ring), die nu doorsneden worden door infrastructuur, met elkaar te verbinden tot één Park Brialmont.

De aanpak past in de strategie om verschillende stukken groen met elkaar te verbinden tot één groot ecologisch landschap.

Wat gebeurt er?

Natuur en erfgoed als sterke identiteit

Het masterplan is een globale visie voor Park Brialmont en geeft weer hoe het gebied zich in de toekomst kan ontwikkelen. Het is een ruwe schets die de grote lijnen voor verdere ontwikkeling vastlegt en zo de basis vormt voor concrete projecten.

Centraal thema in het masterplan is de combinatie van natuur en erfgoed, de bestaande sterkte van het gebied. Door de aanwezigheid van het natuurgebied Wolvenberg kan er een waardevol natuurpark ontwikkeld worden. De restanten van de Brialmont-omwalling maken het mogelijk die bijna vergeten omwalling beleefbaar te maken. Het masterplan werd opgemaakt in samenwerking met Natuurpunt.

Drie ruimtelijke principes

Het masterplan werkt een gedetailleerd landschapsontwerp uit binnen de nieuwe identiteit als natuur- en erfgoedpark. Het ontwerp refereert aan de oorspronkelijke Brialmont-omwalling en speelt met hoogtes en laagtes, doet voorstellen voor een duurzaam en ecologisch watersysteem, versterkt het historische karakter, werkt een heldere padenstructuur uit en creëert nieuwe verblijfsplekken.

Het masterplan bevat concrete projecten voor korte tot middellange termijn die gedetailleerd uitgewerkt worden tot op het niveau van schetsontwerp. Zo kan snel worden overgegaan tot de uitvoering.

Daarnaast onderzoekt het masterplan ook de mogelijkheid om een parkverbinding te maken over de Ring en de bouw van een geluidswal. Het blijkt mogelijk te zijn de drie versnipperde groengebieden om te vormen tot een samenhangend park. Verder blijkt dat een geluidswal de geluidskwaliteit van zowel het park als de achterliggende bebouwing aanzienlijk kan verbeteren en dat zo'n infrastructurele ingreep kwalitatief kan geïntegreerd worden, zoals bij het project Walpark Polygoonstraat.

Alle inzichten uit het onderzoek moeten nu verder bekeken worden binnen het proces van de intendant van de Vlaamse overheid.

Twee concrete uitvoeringsprojecten

In samenspraak met het district Berchem zijn 2 projecten uit het masterplan geselecteerd om eerst uit te voeren: het recreatief natuurpark Wolvenberg en de entree aan de Grotesteenweg. Daarover lees je meer onder 'Recreatief natuurpark Wolvenberg' en 'Entree Grotesteenweg' op deze pagina.

Participatie

De voorbije jaren zijn buurtbewoners en gebruikers van de parken op verschillende momenten gevraagd naar hun mening. Eind 2012 zijn sporters bevraagd naar hun gebruik van het openbaar domein. In augustus 2013 gaven bezoekers van het Brilschanspark hun mening en werden er enkele observaties in het park uitgevoerd. Begin 2015 gingen groepen bewoners in dialoog over Park Brialmont. In totaal gingen zo'n 180 mensen het gesprek aan.

Een rode draad in de gesprekken met bewoners was de wens dat de parken een goede mix aan functies moeten bieden, zoals nu het geval is met de natuurlijk verwilderde Wolvenberg, het idyllische Brilschanspark en het gezellige De Villegaspark. Ook zien verschillende bewoners een horecagelegenheid in de buurt van het park als een troef. Meer verkeersveilige en groene verbindingen tussen de parken zijn ook gewenst.

Wie werkt eraan mee?

AG VESPA coördineert de ontwikkeling van Park Brialmont. Het masterplan werd uitgewerkt door het ontwerpteam CLUSTER en Witteveen+Bos.

info right
info-right-fields
Rol AG VESPA
Partners
stad Antwerpen
Ontwerper

CLUSTER, Witteveen+Bos

Adres
De Villegaspark (Uitbreidingstraat)
Brilschanspark (ter hoogte van Nieuw-Kwartier)
Wolvenberg (tussen de Ring en de Singel)
Status
In realisatie

Gerelateerd

De eerste bomen gaan in de grond aan de Brilschansvijver
Nieuws

Bomenaanplant Park Brialmont volop bezig

De aanplant van 280 bomen voor de twee eerste deelprojecten van Park Brialmont in Berchem, het natuurpark Wolvenberg en de Entree Grotesteenweg, is volop bezig. Het is een van de laatste stappen richting de oplevering van beide deelprojecten: in maart worden de werken afgerond.

Een toekomstbeeld van de terrassenstructuur aan de Brilschansvijver © CLUSTER - Witteveen+Bos
Nieuws

Definitief ontwerp recreatief natuurpark Wolvenberg en entree Grotesteenweg

Het definitieve ontwerp van het recreatief natuurpark Wolvenberg en van de entree aan de Grotesteenweg is goedgekeurd.

Definitief ontwerp recreatief natuurpark Wolvenberg © CLUSTER - Witteveen+Bos
Nieuws

Nieuwsbrief Park Brialmont

Het district Berchem en AG VESPA stellen in een nieuwsbrief de eerste 2 deelprojecten van het masterplan Park Brialmont voor: de entree aan de Grotesteenweg en de groene zone tussen de Ring en de Singel.