Schipperskwartier en Centrum

Centraal deel Scheldekaaien

Het centrale deel van de Scheldekaaien is het deel tussen het Zuiderterras en het Noorderterras. In het masterplan Scheldekaaien, dat dateert uit 2010, maakt het gebied deel uit van het deelgebied Schipperskwartier en Centrum. In het masterplan is bepaald dat de waterkering er veel dichter bij het water komt dan vandaag. Daardoor ontstaat heel wat ruimte voor stadsactiviteiten waarvoor in de nauwe binnenstad te weinig plaats is. De historische hangars blijven bewaard en vormen de perfecte plaats voor bijvoorbeeld een overdekte markt of beurs.

    Illustratie centraal deel Scheldekaaien
    Illustratie centraal deel Scheldekaaien © Palmbout Urban Landscapes
    links naast tekst
    content

    Conceptschets met de grote lijnen

    Een ontwerpteam heeft een conceptschets voor het centrale deel gemaakt. Door middel van een haalbaarheidsstudie is ook onderzocht of de kaaiweg tussen de Suikerrui en het Steenplein ondergronds kan worden gebracht om bovengronds een veilige voetgangerszone te creëren, als eindpunt van de Via Sinjoor.

    De conceptschets omvat de heraanleg van het openbaar domein, de inpassing van een mobiele waterkering, het programma onder de hangars en aan het Steenplein en de herwaardering van het maritiem erfgoed en de archeologie. De conceptschets zet de krijtlijnen uit voor het verdere ontwerpproces.

    • De mobiele waterkering wordt conform het masterplan Scheldekaaien dicht tegen de Schelde gerealiseerd zodat de ruimte onder de hangars continu benut kan worden.
    • De wandelterrassen zelf kunnen door een aangenamere inrichting en extra trappen een betere relatie krijgen met de kaaien zelf en een betere verblijfskwaliteit krijgen. Daarbij wordt ook bekeken of de wandelterrassen kunnen vergroenen.
    • De noordelijke hangars worden een gastvrije ruimte die bezoekers kan meenemen in het verhaal van Antwerpen, aansluitend op het toeristisch onthaal in Het Steen. Onder deze hangars ligt immers de verloren middeleeuwse stadplattegrond. De Walburgiskerk, de oude stadsmuur en het middeleeuwse stratenpatroon zijn waardevolle onderdelen die op verschillende manieren zichtbaar kunnen worden gemaakt bij de heraanleg. Dit is ook een plek om enkele functies of paviljoenen toe te voegen die extra leven brengen onder de hangar en zowel voor de Antwerpenaar als toeristen interessant kunnen zijn.
    • De zuidelijke hangars sluiten aan op de wijken rond de Nationalestraat en de Kloosterstraat, waar het creatieve en innovatieve karakter van Antwerpen tot uiting komt. Het maakt de zuidelijke hangars tot de geschikte plek voor een scala aan tijdelijk programma waarmee de stad dit creatieve facet van haar karakter kan tonen: een plek voor kleinschalige optredens, openluchtfilm, jeugd of markten. Er kan met hoogtes en laagtes gespeeld worden die de archeologische resten van de Bierwerf blootleggen en als podium en speelaanleidingen kunnen dienen voor kinderen en jongeren.
    • Op het Steenplein kunnen bij de heraanleg waardevolle elementen zoals het Flandriapaviljoen, het groendak dat de huidige bomen vormen en de Scheldeboord weer goed in beeld komen. Het Steenplein kan zo uitgroeien tot een stedelijk plein met een hoge verblijfskwaliteit, de ontvangstruimte van de stad voor wie over land of water de stad betreedt (via cruiseterminal, waterbus, veer, Via Sinjoor, …). Het is ook een plein voor evenementen zoals de kerstmarkt. Het ponton Steenplein zou op termijn een verblijfsplek aan het water kunnen worden en zo de binnenstad helemaal tot aan de Schelderand brengen, met zicht op Linkeroever.

    Haalbaarheidsstudie ondertunneling kaaiweg

    De stad wil verschillende verkeersstromen zo veel mogelijk scheiden om de verkeersveiligheid te verbeteren. Specifiek wil ze het autoverkeer op de Scheldekaaien tussen de Suikerrui en het Steenplein ondergronds brengen om bovengronds een veilige voetgangerszone te creëren, als eindpunt van de Via Sinjoor. Daarom is een haalbaarheidsstudie voor de ondertunneling van de kaaiweg uitgevoerd, die vier tunnelvarianten en een gelijkvloerse variant onderzocht. De vier tunnelvarianten zijn:

    • een van 800 meter van Koolvliet tot Sint-Jansvliet
    • een van 450 meter ter hoogte van de Burchtzone
    • een van 210 meter ter hoogte van het Steenplein
    • een van 30 meter ter hoogte van de Suikerrui

    Van elke variant werden de voor- en nadelen, potenties en conflicten in kaart gebracht om de meest geschikte optie te selecteren. Criteria waren onder andere de oversteekbaarheid van de kaaiweg, de ruimtelijke kwaliteit, tunnelveiligheid, kostprijs en realiseerbaarheid.

    De voorkeursvariant is de verdiepte kaaiweg van 210 meter ter hoogte van het Steenplein. Die variant laat toe om de relatie tussen de stad en de Schelde te herwinnen over de breedte van het volledige Steenplein, met vlotte doorstroming van bezoekers en passanten tussen de kaaien en de binnenstad. Daarnaast ontstaat ook de mogelijkheid om deze verdiepte kaaiweg te combineren met een fietssnelweg onder de kaaien, en om circa 300 extra parkeerplaatsen te creëren onder de verdiepte kaaiweg. Die parkeerplaatsen kunnen mee ingezet worden om het aantal verdwenen parkeerplaatsen elders op de kaaien te compenseren. In een vervolgstap van de haalbaarheidsstudie zou ook kunnen onderzocht worden of er een ondergrondse fietsenstalling aan kan worden gekoppeld.

    Als alternatief is ook onderzocht welke ingrepen nodig zijn om een optimalisatie van de huidige situatie (de gelijkvloerse kaaiweg) te bereiken. Dat scenario wordt enkel ingezet als de verdere uitwerking van de voorkeursvariant alsnog onhaalbare randvoorwaarden oplevert. In een vervolgstap van de haalbaarheidsstudie moet voor de gelijkvloerse kaaiweg bijkomend onderzocht worden hoe het snelle fietsverkeer verder kan gescheiden worden van het langzaam verkeer en de dwarsstromen van voetgangers.

    Participatie

    Om iedereen de kans te geven om mee na te denken over het ontwerp, is Driewerf Hoera! in het leven geroepen. Dat is een reeks participatiemomenten over het ontwerp van het centrale deel van de Scheldekaaien. Gedurende tien dagen, van vrijdag 3 tot en met zondag 12 mei 2019, was iedereen welkom om mee na te denken over de toekomst van dat stukje Scheldekaaien.

    Driewerf Hoera! is een samenwerking tussen Stichting Kleinschalige Culturele Producties (KCP), Palmbout Urban Landscapes en Team Stedenbeleid van de Vlaamse overheid.

    Jeugdparticipatie

    De stad en AG VESPA hebben ook een inspraakproject voor jeugd georganiseerd. Om het centrale deel van de Scheldekaaien, tussen Zuiderterras en Noorderterras, leuker en aangenamer te maken voor iedereen luisterden we graag naar jullie ideeën. De bevraging liep van 27 augustus tot en met 30 september 2019 op de website van OOR Antwerpen. De stedelijke jeugddienst verwerkte alle meningen tot een inspraakdossier.

    Timing

    Als alles vlot verloopt, is begin 2021 een schetsontwerp klaar met een duidelijke keuze voor een al dan niet verdiepte kaaiweg.

    Ponton cruiseterminal

    Zee- en riviercruises meren in de toekomst aan ter hoogte van Het Steen

    Het ponton van de nieuwe cruiseterminal ligt op zijn plaats aan het Steenplein. Alle onderdelen zijn de afgelopen dagen via de Schelde aangekomen in Antwerpen. Aan het nieuwe ponton, dat 350 meter lang is, kunnen zee- en riviercruises aanmeren. De komende maanden worden alle onderdelen ter plekke afgewerkt en aan elkaar gemonteerd. Als alles vlot verloopt, zijn de werken afgerond in het voorjaar van 2021.

    Waarom dit project?

    De voorbije jaren kende Antwerpen groeicijfers als bestemming voor zee- en riviercruises. In 2019 deden 887 rivier- en 33 zeecruises de stad aan, goed voor 147.372 passagiers. Die groei resulteerde in de nood aan extra capaciteit en een betere en aan strengere milieunormen aangepaste infrastructuur om de schepen en passagiers te ontvangen. De huidige cruiseterminal onder hangar 21 aan het Zuiderterras voldoet niet meer aan de eisen inzake comfort en duurzaamheid.

    De stad besliste in 2018 om de nieuwe cruiseterminal te integreren in het toekomstige toeristische onthaalcentrum in en rond Het Steen. Zo kunnen passagiers van zee- en riviercruises meteen optimaal ontvangen worden in Antwerpen. Daarvoor zal de aanmeerplaats voor schepen verplaatst worden naar een locatie ter hoogte van Het Steen.

    Wat gebeurt er?

    Ten noorden van het ponton Van Dijck, het populaire toegankelijke ponton aan het Steenplein, wordt een uitbreiding voorzien van 350 meter met een ponton dat geschikt is voor het aanmeren van zee- en riviercruises.

    Eerst is de kaaimuur gestabiliseerd, zoals dat over de volledige lengte van de Scheldekaaien gebeurt. Het nieuwe ponton bestaat uit een aantal verschillende onderdelen. Twee toegangsplatformen sluiten via twee bruggen aan op het ponton. Op het ponton zelf bevindt zich een drijvend, transparant paviljoen. Er komt ook een aansluiting met het bestaande ponton, waaraan De Waterbus en het veer aanmeren.

    Een van de toegangsbruggen van het ponton van de nieuwe cruiseterminal © AG VESPA - Jasper Léonard
    Een van de toegangsbruggen van het nieuwe ponton © AG VESPA - Jasper Léonard
    links naast tekst
    content

    Het Steen, vlak bij het nieuwe ponton, wordt volledig gerestaureerd en uitgebreid en krijgt een nieuwe functie als toeristisch onthaalcentrum. Ook de passagiers van de zee- en riviercruises zullen in Het Steen onthaald worden.

    Het ontwerp

    Op het aanmeerponton beschermt een luifel passagiers tegen regen en schermt hen af van het water. De wand van de luifel heeft een open patroon, net zoals de toegangsbruggen en het paviljoen. De hoofdstructuur van de toegangsbruggen is geschilderd staal. De verschillende delen zijn geschilderd in een lichtgrijze kleur aan de buitenzijde en in heldere kleuren aan de binnenzijde. De luifel kleurt aan de binnenzijde maritiem blauw, de toegangsbruggen geel. De kleuren zijn geïnspireerd op de typische kleuren die aanwezig zijn in de haven.

    Een van de toegangsbruggen wordt op haar plek gehesen © AG VESPA - Jasper Léonard
    Een van de toegangsbruggen wordt op haar plek gehesen © AG VESPA - Jasper Léonard
    rechts van tekst
    content

    Timing en uitvoering

    De constructie van het ponton is in de loop van 2019 en 2020 gemaakt in een staalbouwatelier in Wondelgem. De afgelopen week zijn de onderdelen met verschillende transporten via de Schelde naar het Steenplein gebracht.

    Nu alle verschillende onderdelen van het ponton zijn aangekomen aan het Steenplein, worden ze de komende maanden ter plekke afgewerkt en aan elkaar gemonteerd. Als alles vlot gaat, zijn de werken afgerond in het voorjaar van 2021 en kan de cruiseterminal verhuizen naar zijn nieuwe locatie. De eerste cruises kunnen dan vanaf de start van het nieuwe cruiseseizoen in het voorjaar van 2021 aan het nieuwe ponton worden ontvangen.

    Wie werkt eraan mee?

    Het cruiseponton wordt gerealiseerd in opdracht van de stad Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv. AG VESPA is gedelegeerd bouwheer. Het ontwerp is van NEY & Partners, SBE – Technum is het studiebureau. De tijdelijke handelsvereniging Artes Roegiers – Victor Buyck voert de werken uit.

    De reis die de verschillende onderdelen van het ponton hebben afgelegd van staalatelier via sluizen en de haven naar de Scheldekaaien aan het Steenplein © AG VESPA - Jasper Léonard
    Tijdlijn
    Voorjaar 2021
    Einde werken ponton

    Als alles vlot verloopt, worden de werken aan het nieuwe ponton in het voorjaar van 2021 afgerond.

    Oktober 2020
    Onderdelen ponton aangekomen aan de Scheldekaaien

    Het ponton van de nieuwe cruiseterminal ligt op zijn plaats aan het Steenplein. Alle onderdelen zijn begin oktober 2020 via de Schelde aangekomen in Antwerpen. Aan het nieuwe ponton, dat 350 meter lang is, kunnen zee- en riviercruises aanmeren. De komende maanden worden alle onderdelen ter plekke afgewerkt en aan elkaar gemonteerd. Als alles vlot verloopt, zijn de werken afgerond in het voorjaar van 2021. Je leest er alles over in het nieuwsbericht over het transport.

    Een van de toegangsbruggen wordt op haar plek gehesen © AG VESPA - Jasper Léonard
    Midden 2020
    Conceptschets centraal deel Scheldekaaien

    In juli 2020 ligt er een conceptschets voor het centrale deel van de Scheldekaaien, van Zuiderterras tot Noorderterras. Je leest er alles over in het nieuwsbericht over de conceptschets.

    27 augustus - 30 september 2019
    Inspraak voor jeugd over ontwerp centraal deel Scheldekaaien

    Na Driewerf Hoera!, de reeks participatiemomenten voor het grote publiek over het ontwerp van het centrale deel van de Scheldekaaien, organiseren de stad en AG VESPA een inspraakproject voor jeugd. Om het centrale deel van de Scheldekaaien, tussen Zuiderterras en Noorderterras, leuker en aangenamer te maken voor iedereen luisteren we graag naar jullie ideeën. De bevraging loopt van 27 augustus tot en met 30 september 2019 op oor.antwerpen.be/scheldekaaien.

    Daarna verwerkt de stedelijke jeugddienst alle meningen tot een inspraakdossier.

    3 - 12 mei 2019
    Driewerf Hoera!

    Van 3 tot en met 12 mei 2019 vindt er een reeks participatiemomenten plaats onder de noemer Driewerf Hoera! Tijdens die participatiemomenten kan iedereen mee nadenken over het ontwerp van het centrale deel van de Scheldekaaien, van Zuiderterras tot Noorderterras.

    Driewerf Hoera! aan de hangars naast Het Steen © AG VESPA - Sepp van Dun
    November 2018
    Start werken ponton

    In november 2018 zijn de werken aan het ponton gestart.

    Juli 2018
    Conceptsubsidie schetsontwerp centraal deel Scheldekaaien

    Het Team Stedenbeleid van de Vlaamse overheid verleent een conceptsubsidie aan het centrale deel van de Scheldekaaien. Zo kan een multidisciplinair onderzoeksteam een schetsontwerp maken voor dat stukje Scheldekaaien.

    Mei 2018
    Start werken Het Steen

    In mei 2018 starten de werken aan Het Steen.

    2010
    Definitief masterplan

    Het definitieve masterplan Scheldekaaien is klaar. Dat is een plan waarin de Scheldekaaien zijn opgedeeld in 7 deelgebieden.

    Definitief masterplan Scheldekaaien

    2009
    Lancering website Onze Kaaien

    Inspraak met lancering website Onze Kaaien, tafelgesprekken en het KAAiLAND-festival.

    2007-2010
    Voortraject

    Er vindt een voortraject plaats gebaseerd op veel inspraak, overleg en studie.

    2005
    Update Sigmaplan

    De huidige waterkeringsmuur moet 90 centimeter hoger worden (2,25 meter boven de Blauwe Steen).

    Over
    info left

    Meer plaats en open ruimte aan het water

    Schipperskwartier en Centrum is een van de zeven deelgebieden van de Scheldekaaien. Door de waterkering dichter bij het water te brengen, komt er veel meer ruimte vrij waarvoor in de nauwe binnenstad te weinig plaats is.

    Waarom dit project?

    Om de band tussen de stad en de Schelde te herstellen, worden de Scheldekaaien de komende jaren in een nieuw kleedje gestoken. Het masterplan Scheldekaaien, ook bekend als het Kaaienplan, pakt in totaal zeven deelgebieden aan.

    Wat gebeurt er?

    Op de kaaizone tussen Sint-Pietersvliet en Sint-Jansvliet komt de waterkering veel dichter bij het water dan vandaag. Daardoor ontstaat heel wat ruimte voor stadsactiviteiten waarvoor in de nauwe binnenstad te weinig plaats is. De prachtige historische hangars blijven bewaard en vormen de perfecte plaats voor bijvoorbeeld een overdekte markt of beurs. Ter hoogte van het Schipperskwartier komt een plein voor activiteiten in openlucht. Er komen mobiele waterkeringen, die enkel in werking treden bij overstromingsgevaar. Zo blijft het prachtige zicht op het water vrij.

    Een ontwerpteam heeft een conceptschets voor het centrale deel van de Scheldekaaien gemaakt, dat is het deel tussen het Zuiderterras en het Noorderterras. Je leest er meer over onder ‘Centraal deel Scheldekaaien’.

    Het Steen wordt hét nieuwe onthaal van de stad

    De plaats van waaruit Antwerpen is gegroeid, wordt binnenkort dé vertrekplaats om het leven in en rond de stad te ontdekken. Aan het water komt een vertrekhal en wachtzone voor wie een zee- of riviercruise wil maken. Het Steen wordt gerenoveerd. Op het eerste niveau kan je terecht voor alle informatie over de stad. Er komt een infobalie, ticketshop, stadswinkel en een rustruimte met zicht op het water. Hier start ook het bezoek aan het belevingsparcours waar je het ontstaan en de rijke geschiedenis van Antwerpen ontdekt. Op het tweede niveau geniet je van het uitzicht op het panoramisch dakterras. De echte durvers of romantische zielen klimmen nog wat hoger in de toren naar het hoogste punt.

    Niet enkel op het land, maar ook op het water wordt deze plek het nieuwe onthaal van de stad. Een nieuw ponton zal alle faciliteiten bieden voor het optimaal ontvangen van zee- en riviercruises. Je leest er meer over onder ‘Ponton cruiseterminal’.

    Wie werkt eraan mee?

    AG VESPA coördineert de heraanleg van de Scheldekaaien in de verschillende deelgebieden en legt samen met de stad het openbaar domein aan. De Vlaamse Waterweg nv is verantwoordelijk voor de kaaimuurstabilisatie en de waterkering.

    noAarchitecten tekenden de ontwerpplannen voor Het Steen. Ney & Partners (met SBE - Technum als studiebureau) tekende het ontwerp voor het ponton van de nieuwe cruiseterminal.

    Palmbout Urban Landscapes heeft de conceptschets van het centraal deel Scheldekaaien gemaakt. De haalbaarheidsstudie van de ondertunneling van de kaaiweg is uitgevoerd door Tractebel en Palmbout Urban Landscapes.

    info right
    info-right-fields
    Partners
    De Vlaamse Waterweg nv
    stad Antwerpen
    Ontwerper

    PROAP LDA - WIT Architecten - D-recta SRL (deelgebied Scheldekaaien)

    Ney & Partners met SBE – Technum als studiebureau (ponton)

    Palmbout Urban Landscapes en Stichting Kleinschalige Culturele Producties (KCP) (centraal deel Scheldekaaien)

    Tractebel (haalbaarheidsstudie verdiepte kaaiweg)

    Architect

    noAarchitecten (Het Steen)

    Aannemer

    THV Artes Roegiers – Victor Buyck (ponton)

    Subsidies

    Stadsvernieuwingsfonds Vlaanderen

    Team Stedenbeleid Vlaamse overheid (conceptsubsidie centraal deel Scheldekaaien)

    Adres
    Ernest Van Dijckkaai, Jordaenskaai, Orteliuskaai
    2000 Antwerpen
    Status
    In realisatie

    Gerelateerd

    Luchtfoto van het centraal deel van de Scheldekaaien © Patrick Henderyckx
    Nieuws

    Ontwerp centraal deel Scheldekaaien krijgt vorm

    Er is een conceptschets van het centrale deel van de Scheldekaaien, tussen Zuiderterras en Noorderterras, en een haalbaarheidsstudie van een verdiepte kaaiweg.

    Het ponton aan het Steenplein en het Sint-Annaveer © Gianni Camilleri
    Nieuws

    Start heiwerken voor nieuwe cruiseterminal aan de Scheldekaaien

    Vanaf maandag 20 april kan je in de buurt van Het Steen opnieuw trillingen en geluidshinder ondervinden.

    Het centrale deel van de Scheldekaaien tussen Zuiderterras en Noorderterras © Filip Dujardin
    Nieuws

    Inspraak voor jeugd over ontwerp Scheldekaaien tussen Zuiderterras en Noorderterras

    We organiseren een inspraakproject voor jeugd over het ontwerp van het centrale deel van de Scheldekaaien. Meedoen kan tot en met 30 september 2019.