Van concept naar beleving: inclusief ontwerpen in Antwerpen

Onze projectleiders Jelle Vander Mynsbrugge en Simone van Gemert werken hard aan een toegankelijke stad. Op basis van aanbevelingen van ervaringsdeskundigen en experten maken ze van de Scheldekaaien een plek waar iedereen zich thuis voelt.

Projectleiders Simone en Jelle
Projectleiders Simone en Jelle © Victoriano Moreno
links naast tekst
content

Leren kijken door een andere bril

Jelle en Simone werken bij AG Vespa als projectleiders Publieke Ruimte aan enkele opvallende projecten langs de Schelde, zoals het nieuwe ponton aan het Steenplein en de heraanleg van de Scheldekaaien. Hun doel: plekken creëren waar iedereen zich welkom voelt.

“We werken aan plekken waar Antwerpenaren elkaar ontmoeten. Het gaat niet alleen om vernieuwing, maar ook om beleving. Publieke ruimte moet voor iedereen toegankelijk zijn.”

Beiden kregen op hun eigen manier voeling met toegankelijkheid.

Jelle: “Enkele jaren terug volgde ik een stedelijke opleiding over toegankelijkheid. Daar moest ik met een blinddoek, rolstoel of hoofdtelefoon een route volgen in het openbaar domein. Je merkt dan hoe snel de ruimte een obstakel wordt. Kleine drempeltjes, goten, paaltjes, banken … die plots opdoken. Het voelde even niet meer als ‘ruimte’, maar als een hindernissenparcours. Dat heeft mijn blik op toegankelijke ruimte echt veranderd.”

Verschillende mensen wandelen door de cruiseterminal
Bezoek expertengroep Handicap en Toegankelijkheid © Victoriano Moreno
rechts van tekst
content

Simone: “Zelf heb ik nog geen vorming via de stad gevolgd. Als architect heb ik wel veel samengewerkt met Inter, het Vlaamse expertisecentrum voor toegankelijkheid, en de Werkgroep Antwerpen Toegankelijk. Zo kreeg ik meer voeling met toegankelijkheid en leerde ik mensen met een beperking effectief ondersteunen. Toegankelijkheid gaat verder dan het gebouw alleen. Het begint al bij de online informatie, de route naar de locatie en de manier waarop het gebouw is ingericht.”

“Maatwerk maakt het verschil!”

Om de ontwerpen beter af te stemmen op de praktijk, organiseerden Jelle en Simone plaatsbezoeken aan hun projectgebied, samen met de stedelijke expertengroep Handicap en Toegankelijkheid.

Simone: “Zo’n testmoment verloopt altijd heel constructief. Je krijgt directe feedback en ziet hoe mensen de ruimte echt ervaren. Er ontstaat een mooie uitwisseling: wij lichten onze technische keuzes toe en staan open om het ontwerp bij te sturen, terwijl zij hun ervaring delen. Dat zorgt voor een beter en gedragen resultaat.”

Een vrouw en man met een blindegeleidehond wandelen door de cruiseterminal.
Bezoek van de expertengroep Handicap en Toegankelijkheid © Victoriano Moreno
links naast tekst
content

Jelle: “We verwerken de aanbevelingen uit de bezoeken mee in de volgende ontwerpfase. Voor het nieuwe ponton aan het Steenplein overwegen we om de geleidingroutes naar de verschillende aanmeerplaatsen aan te passen voor mensen met een visuele beperking. Niet iets dat je er achteraf even aan toevoegt. Dit extra denkwerk zorgt voor een beter eindresultaat: het soort maatwerk waar we graag voor staan."

Simone: “Het geeft voldoening om niet alleen over inclusie te praten, maar het ook concreet te realiseren. En dat gaat breder dan toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Ook specifieke groepen, zoals meisjes of senioren, gebruiken de publieke ruimte anders. Dat inzicht helpt ons om plekken te creëren waar iedereen zich welkom voelt.”

Naar een vanzelfsprekende aanpak

Simone: “De input uit deze bezoeken gebruiken we bij alle toekomstige projecten. In elke fase stemmen we af met expertisecentrum Inter, zodat toegankelijkheid vanaf het begin deel uitmaakt van het ontwerp. Het is daarnaast nuttig te testen hoe mensen de ruimte écht gebruiken, omdat dit veel concrete inzichten oplevert. Zo gaat het niet alleen om kennis, maar ook om voeling met de gebruikers. Door hun noden vanaf het begin mee te nemen, ontstaat een ontwerp dat zowel functioneel als inclusief is.”

“Durf de dialoog aan te gaan”

Jelle: “Mijn tip aan collega’s: betrek ervaringsdeskundigen met een beperking van bij de start. Hun feedback verdiept je expertise en maakt je ontwerp sterker. Zij helpen ons publieke ruimte ontwerpen die uitnodigt tot beleven en niet enkel tot overleven.”

Simone: “En vergeet de kleine dingen niet. Zorg dat rolstoelgebruikers genoeg ruimte hebben bij een zitbank, zodat ze naast iemand kunnen plaatsnemen en actief kunnen deelnemen aan het gesprek. Inclusief ontwerpen zit soms in de kleine details.”

Gerelateerd

Een stukje Scheldekaaien voor de heraanleg
Project

Scheldekaaien

Publieke ruimte, Gebiedsontwikkeling

De Scheldekaaien zijn een strook van 6,7 kilometer van het Droogdokkeneiland in het noorden tot Blue Gate Antwerp in het zuiden. De volgende jaren veranderen ze grondig van uitzicht.